Tropiciele Uczuć. Przewodnik małego badacza emocji

25 kart | 5 emocji | 3 etapy pracy | Wiek 3–8 lat

Rozpoznawanie emocji | Samoregulacja | Uważność | TUS

Wyrusz do Lasu Emocji i zostań Tropicielem Uczuć!

Dla małego dziecka emocje bywają bardzo intensywne. Złość może pojawić się nagle, strach utrudniać działanie, a smutek wywoływać potrzebę bliskości. Tropiciele Uczuć pokazują, że każda emocja jest ważna i niesie określoną informację. Zamiast oceniać emocje jako dobre lub złe, dziecko uczy się rozpoznawać je z ciekawością i szukać sposobów na zadbanie o swoje potrzeby.

Wiewiórka Radość: pomaga zauważać przyjemne doświadczenia, doceniać dobre chwile i budować zasoby emocjonalne.

Ryś Złość: przypomina, że złość może informować o przekroczonych granicach i potrzebie zadbania o to, co ważne.

Jeż Strach: pomaga rozpoznawać sygnały zagrożenia i uczy, kiedy warto poprosić dorosłego o wsparcie.

Borsuk Smutek: pokazuje, że smutek może sygnalizować potrzebę odpoczynku, bliskości i troski.

Niedźwiedź Spokój: zachęca do odpoczynku, wyciszenia i poszukiwania sposobów na odzyskanie równowagi.

Emocja to doświadczenie, a nie tożsamość dziecka

Jednym z ważnych założeń zestawu jest oddzielanie emocji od oceny samego siebie. Dziecko może nauczyć się mówić o złości, strachu czy smutku jako o przeżyciach, które pojawiają się i przemijają. Metafora leśnych bohaterów pomaga rozmawiać o trudnych stanach bez zawstydzania i etykietowania dziecka.

1. Karty Tropiciela Uczuć – rozpoznawanie emocji

Zestaw zawiera 5 Kart Tropiciela Uczuć. Każda przedstawia jednego z mieszkańców Lasu Emocji.

Awers: ilustracja bohatera oraz tropy z ciała, czyli przykładowe reakcje fizyczne towarzyszące emocjom, takie jak napięcie mięśni czy zmiana oddechu.

Rewers: krótki opis postaci i jej supermocy, wyjaśniający funkcję danej emocji.

2. Mierniki Tropów – określanie intensywności emocji

W zestawie znajduje się 5 Mierników Tropów. Pomagają one dziecku pokazać, jak silnie przeżywa określoną emocję. Czy jest to delikatny szelest, czy już potężny ryk? Wizualne skale zachęcają do zauważania różnic pomiędzy łagodnymi i intensywnymi stanami emocjonalnymi oraz ułatwiają komunikowanie potrzeb.

3. Karty Opieki – strategie samoregulacji

15 Kart Opieki zawiera propozycje prostych aktywności pomagających dziecku radzić sobie z emocjami. Każdemu z pięciu bohaterów przypisano trzy karty.

Bieg Rysia: przykład aktywności związanej z pracą ze złością.

Misiowy Oddech: ćwiczenie oddechowe wspierające uspokojenie.

Budowanie Bezpiecznej Nory: aktywność zachęcająca do poszukiwania poczucia bezpieczeństwa.

Praktyczna pomoc do zajęć TUS i edukacji emocjonalnej

Karty można wykorzystywać podczas treningu umiejętności społecznych (TUS), zajęć psychologicznych, pedagogicznych i terapeutycznych. Leśni bohaterowie ułatwiają rozmowy o emocjach, potrzebach, granicach i sposobach reagowania. Zestaw sprawdzi się zarówno podczas pracy indywidualnej, jak i zajęć z grupą dzieci.

Jakie umiejętności może wspierać zestaw?

Rozpoznawanie emocji: identyfikowanie i nazywanie własnych przeżyć.

Świadomość ciała: zauważanie sygnałów fizycznych towarzyszących emocjom.

Samoregulacja: poznawanie sposobów reagowania na intensywne emocje.

Komunikacja: wyrażanie uczuć i potrzeb.

Empatia: rozwijanie rozumienia emocji innych osób.

Uważność: obserwowanie własnych doświadczeń.

Poczucie sprawstwa: wybieranie odpowiednich strategii działania.

Kompetencje społeczne: rozmawianie o granicach, potrzebach i relacjach.

1. Kto odwiedził mnie dzisiaj? dziecko wybiera bohatera odpowiadającego przeżywanej emocji.

2. Tropimy sygnały z ciała: dziecko wskazuje, gdzie odczuwa emocję i jakie sygnały zauważa.

3. Szelest czy ryk? dziecko korzysta z Miernika Tropów, aby określić intensywność emocji.

4. Leśna apteczka: dziecko wybiera Kartę Opieki i poznaje proponowaną aktywność.

5. Opowieści z Lasu Emocji: prowadzący przedstawia sytuację, a dziecko zastanawia się, jakie emocje mogą przeżywać bohaterowie.

Rodzice: rozmowy o emocjach i wspieranie dziecka w codziennych sytuacjach.

Przedszkola: edukacja emocjonalna, poranne kręgi i zajęcia grupowe.

Szkoły: rozwijanie kompetencji emocjonalnych i społecznych w edukacji wczesnoszkolnej.

Psychologowie: psychoedukacja i rozmowy o emocjach podczas pracy z dzieckiem.

Pedagodzy i terapeuci: zajęcia indywidualne, grupowe i TUS.

Gabinety terapeutyczne: ćwiczenia rozpoznawania emocji, uważności i samoregulacji.